Bazar günü keçirilən seçkilərdə Yunanıstanın xəritəsi bir bölgə istisna olmaqla, Baş nazir Kiriakos Mitsotakisin rəhbərlik etdiyi sağ mərkəzçi Yeni Demokratiya (ND) partiyasının rəngi mavi rəngə boyanmışdı. Keçmiş baş nazir Aleksis Tsiprasın rəhbərlik etdiyi Radikal Sol Koalisiya (SYRIZA) yalnız türk azlığının cəmləşdiyi Qərbi Trakiyanın Gümülcine şəhərində ilk partiya olaraq ortaya çıxdı.
ALEKSİS ÇİPRASIN ÖLÜMÜ
O, hətta Tsiprasın “məmləkəti” hesab edilən atasının Afinada doğulduğu Arta şəhəri Athamania kəndində ND qazandı. Solun “qalası” kimi tanınan Krit adası 1974-cü ildən sonra ilk dəfə ND-yə keçdi. Mitsotakisin partiyası 2015-ci il seçkiləri ilə müqayisədə ölkə üzrə səslərini 150 min artırıb, Tsiprasın partiyası isə 600 min səs itirib. Səs verin Sisteminə görə, Mitsotakis təkbaşına hakimiyyətdə qalmaq üçün lazım olan 46,2 faizi toplaya bilməsə də, böyük qələbə qazandı. 40,79 faiz səs toplayan NP 146 deputatı seçib. Tsiprasın məğlub olduğu SİRİZA partiyasının səsləri 20,07 faiz, yerlərin sayı isə 71 olub. Üçüncü ən böyük partiya olan PASOK 11,46 faiz səs və 41 mandata sahib idi. Kommunist Partiyası 26 yer, Yunan həlli isə 16 yer qazanıb.
class=”medianet-inline-adv”>
SEÇKİLƏRİN SÜRPRİZLƏRİ
Onlarla seçkiqabağı sorğu ND-nin seçkilərdə birinci partiya olacağını bilirdi. Buna qarşı heç bir sorğu şirkəti partiyanın bu qədər səs toplayacağını və SİRİZA-nı qabaqlayacağını proqnozlaşdıra bilməzdi. Anketlərdə iki partiya arasında fərq 6-7 baldan çox olmayıb. ND seçkilərdə SİRİZA-nı 20 bal üstələdi və iki dəfə səs topladı. Baş nazir Kiriakos Mitsotakis, “Biz siyasi zəlzələ yaşadıq. Biz seçkilərin şəksiz qalibləriyik. İctimaiyyət göstərdi ki, 4 illik fəaliyyətimizi yüksək qiymətləndirirlər. ND ölkəni təkbaşına idarə etmək üçün xalqdan etimad səsi aldı”. Tsipras, “Mübarizələrdə həm qalibiyyət, həm də məğlubiyyət var. Seçkinin nəticəsi SİRİZA üçün xüsusilə mənfidir”, o şərh edib.
TEZLİKLƏ NÖVBƏT SEÇKİ
class=”medianet-inline-adv”>
Yunanıstan yəqin ki, iyunun 25-də yenidən seçkiyə gedəcək. Yeni seçkilərdə parlamentə 20-40 yerlik “bonus” verilməsini nəzərdə tutan gücləndirilmiş proporsional seçki sistemi birinci çıxacaq partiyaya tətbiq olunacaq. ND səslərini qoruyub saxlasa, yeni seçkilərdə 146 deyil, 171 deputat seçə biləcək. Prezident Katerina Sakellaropulu dünən hökuməti qurmaq üçün Mitsotakisi təyin edib. Mitsotakis bir neçə saatdan sonra tapşırığı geri qaytardı. Çipras və Pasok lideri Nikos Anduralakisin də eyni şeyi edəcəyi gözlənilir. Beləliklə, konstitusiyada koalisiya danışıqları üçün nəzərdə tutulan 9 günlük müddət 3-4 günə endiriləcək. Prezident Sakellaropulou daha sonra müvəqqəti seçki hökumətini formalaşdırmaq üçün yüksək hakim təyin edəcək. Parlament isə andiçmə mərasimi üçün toplaşdıqdan sonra buraxılacaq.
class=”medianet-inline-adv”>
MİKOTAKİS NİYƏ QALDI
Mitsotakis, pandemiya dövrü və Ukraynadakı müharibə ilə əlaqədar iqtisadi və enerji böhranına baxmayaraq, 4 illik hakimiyyəti dövründə Yunanıstanı yolundan döndərə bilmədi. Aztəminatlıların, işçilərin və pensiyaçıların itkilərini ödəməkdən əlavə, maaşlarında cüzi artımlar edib, əlavə dəstək tədbirləri həyata keçirib.
– Məsələn, elektrik enerjisi ödənişlərindəki məbləğlərin əhəmiyyətli hissəsini dövlət öz üzərinə götürüb. Dövlət tərəfindən ödənilən endirim kuponları aztəminatlı insanlara supermarketlərdə alış-veriş edərkən və avtomobillərinə yanacaq doldurarkən paylanırdı.
– O, ötən ilin avqustunda baş verən “dinləmə qalmaqalı” və martın əvvəlində 57 nəfərin həyatını itirdiyi qatar qəzası ilə bağlı reaksiyalardan yayınmağı bacardı.
class=”medianet-inline-adv”>
– ABŞ-a verilən hərbi bazalar, 14,5 milyard avro dəyərində silah alqı-satqısı, ABŞ və Fransa ilə imzalanan müdafiə müqavilələri də ictimaiyyət tərəfindən qəbul edildi. Türkiyəyə qarşı yürütdüyü siyasətə görə heç bir ciddi reaksiya ilə üzləşməyib.
– Mitsotakis hökumətində 4 il xarici işlər naziri olmuş Nikos Dendias ölkə üzrə ən çox səs toplayan (92 085) millət vəkili olub. Beləliklə, “Sabit Yunanıstan üçün davam edin” deyən Mitsotakis seçkilərdə böyük fərqlə qalib gəlib.
CIPRAS NİYƏ İTİRİR
– ALEXIS Tsipras köhnə Çipras deyildi. Camaat daha yaxşı həyat üçün verdikləri vədləri inandırıcı görmədi. Əvvəlki kimi gənclərdə “mən fərqliyəm” və ya “mən sizdənəm” obrazını verə bilmirdi.
class=”medianet-inline-adv”>
– “Mən 2015-2019-cu illərdə baş nazir olmuşam, lakin BVF və Aİ-nin reseptlərini tətbiq etməli oldum. İndi ilk dəfə öz proqramımı həyata keçirəcəm” sözləri seçiciləri inandırmadı.
– Seçkiqabağı dövrdə əslində PASOK-a məxsus olan “İndi dəyiş” kimi köhnə şüarlarla bu partiyanın seçicilərini şirnikləndirmək cəhdi də əks nəticə verdi. PASOK-un səsləri 230 min artıb.
– Seçki planını yaxşı qura bilmədi. SYRIZA dağınıq bir partiya görünüşü verdi. Müxtəlif məsələlərlə bağlı bəzi namizədlər ziddiyyətli fikirlər irəli sürüblər.
– Nəticələr aydınlaşdıqca, bazar günü axşam SİRİZA-da qısa müddətə “Tsipras istefa verə bilər” şayiələri yayıldı. Partiya rəsmiləri bu şayiələri təkzib ediblər.
