Dünyada iştirakçı sayına görə BMT-dən sonra ən böyük təşkilat olan Qoşulmama Hərəkatı bu il 60 illik yubileyini qeyd edir.
Qoşulmama Hərəkatı Müharibə dövründə bir sıra dövlətlərin iki siyasi-hərbi qütb arasında qarşıdurmaya cəlb edilməmələri üçün təsis olunub. Təşkilatın hazırda 120 üzvü var. Qurumda idarəçilik rotasiya əsasında dəyişir.
Bitərəf dövlətlər hərəkatına üzv ölkələr başçılar səviyyəsində 15 sammit keçirib. Bu Hərəkatın üzvü olan 53 ölkə Afrikadan, 38 Asiyadan, 26 Latın Amerikası, biri isə Avropadandır.
Azərbaycan bu hərəkata 2011-ci ildə qoşularaq Qoşulmama Hərəkatının tam hüquqlu üzvü oldu. Bu qısa zaman kəsiyində ölkəmiz burada böyük nüfuz qazandı. Belə ki, 2016-cı ildə Hərəkatın yekdil qərarı ilə Azərbaycana böyük etimad göstərilərək 2019–2022-ci illər üçün Qoşulmama Hərəkatına sədrlik həvalə edildi. Azərbaycan sədrlik dövründə xeyli mühüm təşəbbüslər irəli sürdü və nəticələr əldə olundu. Qısa müddət ərzində Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi barədə beynəlxalq içtimaiyyətin geniş dairələrində məlumatlılıq daha da artmış və təşkilatın daxili prosedur və sənədlərində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə davamlı olaraq dəstək əks olunmuşdu.
2019-cu ilin oktyabr ayının 25-də ölkəmizdə Qoşulmama Hərəkatı üzvlərinin dövlət və hökümət başçılarının XVIII Zirvə Görüşündə 60-a yaxın ölkənin dövlət və hökümət başçıları, həmçinin beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri iştirak etdilər. Ümumilikdə Zirvə görüşünə 160-a yaxın ölkənin və beynəlxalq təşkilatın nümayəndələri qatıldılar.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev öz çıxışında qeyd etmişdi ki, Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatına üzv dövlətlərin əməkdaşlığının parlamentlərarası istiqamətini də inkişaf etdirmək niyyətindədir.
Ölkə Prezidenti Bakı Zirvə görüşündəki çıxışında vurğulamışdır ki, Qoşulmama Hərəkatının digər təsisatlarla dialoqunun inkişaf etdirilməsi və əməkdaşlığın coğrafiyasının genişləndirilməsi Azərbaycanın sədrliyinin prioritetləri sırasında olacaq. Məmnunluqla qeyd edirəm ki, Azərbaycan sədrliyi dövründə digər beynəlxalq təşkilatlarla körpülərin yaradılmasına müvəffəq olub.
Tarixdə ilk dəfə Avropa İttifaqının rəhbərləri Qoşulmama Hərəkatının yuxarıda qeyd olunan onlayn Zirvə görüşündə iştirak ediblər. Daha sonra Avropa ittifaqına üzv dövlətlər Qoşulmama Hərəkatının vahid səsini ucaldaraq, Hərəkatın maraqlarını bütün mümkün beynəlxalq platformalarda müdafiə edib.
Respublika Prezidenti İlham Əliyev: “Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində həmrəyliyin artırılması, beynəlxalq arenada Hərəkatın mövqeyinin və nüfuzunun gücləndirilməsi sahəsində birgə səylər göstərməklə davam edəcək. Hərəkat COVİD-19 dan sonrakı dövr üçün də güclü, əlaqəli və məqsədyönlü addımlar atmalıdır. Bu mənada pandemiyadan sonra bərpa mərhələsinə dair fikir mübadiləsinin aparılması və Hərəkatın mövqeyinin müəyyən edilməsi baxımından Qoşulmama Hərəkatına üzv dövlətlərin yüksək səviyyəli iclasının keçirilməsi faydalı ola bilər.
Pandemiyadan irəli gələn çətinliklərin mürəkkəbliyini nəzərə alaraq, Qoşulmama Hərəkatı tərəfindən COVİD-19-dan sonra qlobal bərpaya dair BMT-nin Yüksək səviyyəli Panelinin yaradılması təşəbbüsü ilə çıxış edilməsi məqsədəmüvafiq olardı. Həmin Panel dünyanın pandemiyadan daha yaxşı şəkildə çıxması üçün qlobal tədbirlərə dair tövsiyyələr hazırlaya bilər”.
Azərbaycanın pandemiya ilə mübarizə məqsədi ilə təklifləri nəzərə alınır. Ölkəmizin təşəbbüsü ilə bir neçə dəfə videokonfrans formatında beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi göstərdi ki, Azərbaycan digər dövlətlərlə dostluq və əməkdaşlığa önəm verir. Eyni zamanda Azərbaycan Qoşulmama Hərəkatının üzvlərinə, ilk növbədə, müraciət edərək təklif edib ki, BMT Baş Assambleyasının COVİD-19 ilə bağlı sessiyası keçirilsin.
Bununla bərabər COVİD – 19-la bağlı Respublikamız ehtiyacı olan 14 ölkəyə fərdi humatitar yardım göstərir və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xətti ilə isə əlavə olaraq 15 ölkəyə humanitar yardım edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına da Respublikamız iki dəfə ianə verib. Bəli, Azərbaycan bu çətin zamanda təkcə öz problemlərini həll etmir, başqa dövlətlərə də yardım göstərir.
2016-cı ildə Azərbaycanın Təşkilata sədrliyinin dəstəklənməsi siyasi arenada da onun söz sahibliyini gücləndirdi.
Təşkilatı 2019-cu il 25-26 oktyabrda keçirilən VII Qlobal forumunda çıxış edən Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın işğal faktı ilə barışmayacağını və Qarabağ haqqında bütün reallığı hər kəsin diqqətinə çatdırdı.
Müharibədən əvvəl Qondarma Qurumda keçirilən seçkilərə Qoşulmama Hərəkatının üzvlərinin etirazı xarici siyasətdə atılan uğurlu addımlardan biri idi. Müharibə ərzində də Təşkilata üzv dövlətlər Azərbaycanın yanında olduqlarını göstərdilər. Buna bariz nümunə isə 2020-ci il oktyabrın 19-da BMT-də Azərbaycanın maraqlarına uyğun olmayan sənədin qəbulunun qarşısının alınması idi. Bu qətnamə qəbul olunmadı və bu Qətnamənin qəbul olunmamasında ən böyük rolu elə məhz BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri və daimi üzvü olan eyni zamanda Qoşulmama Hərəkatının üzvləri olan dövlətlər oldu ki, bu müharibədədə Azərbaycanın haqlı mövqeyini Qoşulmama Hərəkatı timsalında dünyanın 120–dən çox dövləti dəstəklədi.
Şəhla Ağbulud
